Modernisering forfaits in de schenk- en erfbelasting: wat verandert er?.

Wat zijn forfaits en waarom zijn ze belangrijk?

In de schenk- en erfbelasting worden sommige verkrijgingen niet gewaardeerd tegen de werkelijke marktwaarde, maar volgens forfaitaire regels. Dat geldt bijvoorbeeld voor:

• Vorderingen van kinderen op de langstlevende ouder (onderbedelingsvorderingen);
• Vruchtgebruikconstructies;
• Periodieke uitkeringen, zoals lijfrentes;
• Papieren schenkingen.

Deze forfaits zijn grotendeels gebaseerd op aannames uit 1980, waaronder een vaste rekenrente van 6% en verouderde levensverwachtingstabellen. Door de lage rente en stijgende levensverwachting sluiten deze regels al langere tijd niet meer aan bij de economische realiteit. Dat leidt tot scheve uitkomsten en soms onbedoelde fiscale voordelen.

Wat stelt het kabinet voor?

In januari 2026 heeft de staatssecretaris van Financiën een uitgewerkt moderniseringsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd. De kern van dit voorstel is dat de forfaits voortaan worden gebaseerd op actuele rente en levensverwachting. De belangrijkste wijzigingen zijn:

• Nieuwe basis voor levensverwachting

In plaats van oude CBS‑tabellen wordt aangesloten bij de prognosetafels van het Koninklijk Actuarieel Genootschap. Deze houden rekening met toekomstige ontwikkelingen en zijn bovendien sekseneutraal.

• Lagere en dynamische rekenrente

De vaste rekenrente van 6% verdwijnt. Hiervoor komt een rente die is gebaseerd op de risicovrije marktrente (via De Nederlandsche Bank), met jaarlijkse actualisatie op basis van een voortschrijdend gemiddelde. Dit betekent in de praktijk een aanzienlijk lagere normrente dan nu.

• Duidelijker onderscheid bij vruchtgebruik

Er wordt onderscheid gemaakt tussen vruchtgebruik met en zonder verterings- of vervreemdingsbevoegdheid. Dit moet leiden tot een realistischer waardering van dit soort rechten.

• Wettelijke en periodieke actualisatie

De forfaits worden expliciet in de Successiewet opgenomen en voortaan automatisch geactualiseerd. Zo wordt voorkomen dat de regels opnieuw tientallen jaren achterlopen.

Wat betekent dit voor u?

De modernisering geldt alleen voor toekomstige verkrijgingen. Voor bestaande nalatenschappen en lopende situaties komt overgangsrecht. Toch kan de impact aanzienlijk zijn. Voor een deel van de nalatenschappen zal de erfbelasting toenemen, omdat de lagere rekenrente leidt tot hogere belaste waarden. Bepaalde vormen van Estate planning, zoals het langdurig benutten van hoge forfaitaire rentes bij papieren schenkingen, worden minder aantrekkelijk. De overheid verwacht dat ongeveer 11% van de nalatenschappen met een hogere belastingdruk te maken krijgt.

Wanneer gaat dit spelen?

Het voorstel wordt in 2026 uitgewerkt in wetgeving en eerst ter internetconsultatie aangeboden. De beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2028. Dat lijkt nog ver weg, maar voor Estate planning en testamentaire keuzes is het verstandig hier tijdig rekening mee te houden.

Wilt u weten wat deze wijzigingen betekenen voor uw persoonlijke of familiesituatie? Neem dan gerust contact met ons op. Wij denken graag met u mee.